Vooraf Voor je begint: drie regels en je gereedschap
Goed inmeten is geen kunst, het is een vaste werkwijze. Houd je aan deze drie regels en je voorkomt vrijwel elke meetfout:
- Meet alles in millimeters. Niet in centimeters, en rond nooit af naar boven.
- De kleinste maat wint. Muren zijn nooit helemaal recht, dus je meet elke maat op drie punten en houdt de kleinste aan.
- Meet elke opening apart. Twee ramen die hetzelfde lijken, verschillen in de praktijk vaak een paar millimeter. Vertrouw niet op een bouwtekening en niet op het raam ernaast.
Dit heb je nodig:
- Een rolmaat van minimaal 5 meter, met een recht haakje
- Een waterpas van minimaal 60 cm
- Potlood en papier, of je telefoon, om elke maat direct te noteren
- Je telefoon voor foto’s: maak van elke opening een overzichtsfoto buiten, een overzichtsfoto binnen en een close-up van de bovenkant en de onderkant
- Een stevige ladder voor de hoge meetpunten
Stap 1 Meet de breedte aan de buitenkant
Je meet altijd aan de buitenkant van de gevel, van steen tot steen. Dat heet de buitenwerkse dagmaat. De binnenkant meet je ook, maar als controle (stap 4).
- Meet de breedte op drie hoogtes: bovenaan, in het midden en onderaan de opening.
- Zet de rolmaat strak en recht op de steen. Meet niet over uitstekende specie of een scheve steen heen; noteer zo’n obstakel apart.
- Noteer alle drie de maten en neem de kleinste.
- Trek 10 mm af (5 mm speling per kant). Dit is je bestelbreedte.
Rekenvoorbeeld
Gemeten: boven 1204 mm, midden 1202 mm, onder 1206 mm.
Kleinste maat: 1202 mm. Bestelbreedte: 1202 − 10 = 1192 mm.
Die 10 mm speling is nodig om het kozijn te kunnen stellen en om het materiaal ruimte te geven bij warmte en kou. Te krap bestellen betekent een kozijn dat klemt, en dat is achteraf niet of nauwelijks te verhelpen.
Stap 2 Meet de hoogte: kijk eerst boven en onder
Ook de hoogte meet je op drie plekken: links, in het midden en rechts, en ook hier wint de kleinste maat. Maar bij de hoogte gaat het vooral om de vraag: waar begint en eindigt je meetlint? Daar ontstaan de meeste fouten.
Boven: zit er een stalen latei?
Kijk boven het bestaande kozijn aan de buitenkant. Zie je een doorlopende stalen strip of rand direct boven het kozijn, dan is dat een staallatei: het stalen profiel dat het metselwerk erboven draagt. In dat geval geldt:
Meet tot de onderkant van de staallatei. Nooit tot het metselwerk of het lood erachter. Boven het nieuwe kozijn moet blijvend minimaal 5 mm ruimte overblijven tot de latei, anders klemmen je draaiende delen op een warme dag.
Geen latei maar een rij rechtopstaande stenen (een rollaag)? Dan meet je tot de onderkant van het metselwerk. Het lood dat boven de opening uit de voeg steekt laat je altijd zitten: dat is de waterkering van je muur.
Onder: wat ligt er onder het kozijn?
Onder vrijwel elk raamkozijn ligt buiten een dorpel die het regenwater van de gevel afvoert. De uitvoering bepaalt hoe je meet:
- Schuin gemetselde dorpelstenen. De stenen lopen schuin omhoog richting het kozijn. Meet de hoogte op het hoogste punt, achteraan tegen het kozijn, waar de nieuwe onderdorpel komt te rusten. Meet je vooraan op het lage punt, dan bestel je te hoog. Trek vanwege het schuine verloop 20 mm af in plaats van 10 mm.
- Geglazuurde dorpelstenen (met een gladde, glanzende toplaag). Zelfde meetpunt: achteraan op het hoogste punt, en 20 mm aftrek. Extra opletten: geglazuurde stenen kun je niet afslijpen of bijwerken zonder de glazuurlaag te beschadigen. Meet hier dus ruim genoeg en check of de dorpel blijft liggen of vervangen wordt.
- Aluminium waterslag (of die komt er nieuw). Het kozijn staat iets hoger zodat het waterslagprofiel eronder past. Houd 30 mm aftrek aan en vermeld bij je bestelling welk waterslagprofiel er zit of komt.
Rekenvoorbeeld met latei en gemetselde dorpel
Gemeten van het hoogste punt van de dorpel (achteraan) tot de
onderkant van de staallatei: links 1452 mm, midden 1450 mm,
rechts 1453 mm.
Kleinste maat: 1450 mm. Bestelhoogte: 1450 − 20 = 1430 mm.
Stap 3 Controleer de haaksheid met twee diagonalen
Meet beide diagonalen van de opening: van linksboven naar rechtsonder en van rechtsboven naar linksonder. Zijn ze gelijk, dan is de opening haaks en kloppen je maten.
| Verschil tussen de diagonalen | Wat doe je |
|---|---|
| 0 tot 3 mm | Niets, dit is normaal |
| 4 tot 10 mm | Houd 5 mm extra speling aan en vermeld het bij je bestelling |
| Meer dan 10 mm | Stop. Niet zelf bestellen, laat de opening eerst beoordelen |
Stap 4 Meet ook binnen, altijd
Meet de opening binnen op dezelfde manier: drie punten, kleinste maat. Vergelijk met je buitenmaat:
- Binnen ruimer dan buiten: normaal in Nederland. Je bestelt op de buitenmaat.
- Binnen krapper dan buiten: opletten. Noteer beide maten en vermeld het bij je bestelling; dit bepaalt hoe het kozijn geplaatst wordt.
- Meer dan 20 mm verschil: altijd even contact opnemen voordat je bestelt.
De checklist die klachten voorkomt
Kijk binnen verder dan de muur. Controleer en noteer:
- Komen er nog tegels of stucwerk? Die maken de opening straks kleiner.
- Zitten er gordijnrails, een rolgordijn of een koof boven het raam?
- Staat er een keukenblad, kraan of radiator voor het raam?
De klassieke fout: het raam dat niet open kan. Draairamen en draaikiepramen draaien naar binnen, en het draaiende deel valt aan de binnenkant een stukje over het kozijn heen (zo’n 20 tot 25 mm). Ligt je binnenvensterbank hoger dan dat punt, dan stoot het raam ertegen en kan het niet open. Meet daarom de hoogte van de vensterbank ten opzichte van de onderkant van het kozijn en geef die maat door. Is het krap, dan lossen we het op met een verhogingsprofiel onder het kozijn.
Goed om te weten Het stelkozijn: het houten frame in je muur
In de meeste Nederlandse spouwmuren zit een houten hulpframe (het stelkozijn of de spouwlat) waar het kozijn op gemonteerd is. Bij vervanging zijn er twee situaties:
- Het hout is droog en hard: het frame blijft zitten en je meet de opening binnenwerks van dat frame, kleinste maat min 10 mm. Test het hout door er op een paar plekken een schroevendraaier in te drukken: zacht hout is rot hout.
- Het hout is rot of wordt gesloopt: je meet van steen tot steen. Controleer de maten na het slopen altijd nog een keer; achter een oud kozijn komen nogal eens verrassingen tevoorschijn.
Speciaal geval Deuren en schuifpuien: eerst de vloer, dan de maat
Bij een deur of schuifpui draait alles om de afgewerkte vloer binnen (het peil). De bovenkant van de onderdorpel mag maximaal 20 mm boven die vloer uitsteken, anders heb je een drempel waar je over struikelt.
- Bepaal eerst de definitieve vloer. Komt er vloerverwarming, een nieuwe dekvloer of een andere vloerafwerking? Zonder definitieve vloeropbouw kun je een deur niet inmeten.
- Meet de breedte zoals bij een raam: drie punten, kleinste maat, 10 mm eraf.
- Meet de hoogte van het bovenste meetpunt tot het peil en trek 25 mm af.
- Noteer altijd je referentiepunt erbij: “gemeten tot afgewerkte vloer” of “gemeten tot bovenkant oude dorpel”. Die verwisseling is de duurste fout die er bestaat.
- Meet bij een schuifpui ook het hoogteverschil tussen de vloer binnen en de bestrating buiten.
Voorkom ze De tien fouten die wij het vaakst voorbij zien komen
- De grootste maat aanhouden in plaats van de kleinste. Het kozijn past niet op het smalste punt.
- Op één punt meten. Een taps toelopende opening mis je alleen als je maar één keer meet.
- De speling vergeten. Zonder aftrek bestel je een kozijn dat exact even groot is als het gat. Dat krijg je er niet in.
- Naar boven afronden. Van 1198 mm “maar 1200 maken” betekent 2 mm te breed. Rond altijd af naar beneden.
- De staallatei missen. Wie tot het metselwerk achter de latei meet, bestelt te hoog.
- Vooraan op de dorpel meten. De dorpel loopt schuin omhoog; achteraan op het hoogste punt is je meetpunt.
- Binnen niet meten. Een krappere binnenkant of geplande tegels zie je anders pas op de montagedag.
- De vensterbank vergeten. Het draaikiepraam dat niet open kan is de vervelendste klacht die er is.
- Breedte en hoogte verwisselen. Noteer altijd breedte x hoogte, in die volgorde.
- De vloeropbouw niet kennen bij deuren. De dorpel komt dan te hoog of te laag ten opzichte van je definitieve vloer.
En de gouden regel boven alles: meet alles twee keer, op twee verschillende momenten. Twee metingen die hetzelfde zeggen, zijn een maat. Eén meting is een gok.
Samenvatting Je checklist per opening
- Breedte buiten op 3 punten, kleinste maat genoteerd
- Hoogte buiten op 3 punten, kleinste maat genoteerd
- Boven gecheckt: staallatei ja/nee, gemeten tot onderkant latei
- Onder gecheckt: dorpelstenen, geglazuurd of waterslag, gemeten op het hoogste punt
- Aftrek gedaan: breedte −10 mm, hoogte −10 tot −20 mm (waterslag −30 mm)
- Beide diagonalen gemeten, verschil 10 mm of kleiner
- Binnen gemeten en vergeleken met buiten
- Vensterbank: draaiend deel loopt vrij, minimaal 5 mm marge
- Stelkozijn: blijft zitten of wordt gesloopt, genoteerd
- Bij deuren: vloeropbouw definitief, referentiepunt genoteerd
- Foto’s gemaakt: buiten, binnen, bovenkant, onderkant
- Alles twee keer gemeten
Liever zeker weten? Kies voor montage door ons, dan komt er altijd eerst een inmeter langs en zijn de definitieve maten onze verantwoordelijkheid. Vragen over je situatie? Mail je foto’s en maten naar [email protected], dan kijken we mee.